Zarządzanie wczesną utratą ciąży (early pregnancy loss – EPL) może obejmować różne metody, a jedną z nich jest zabiegowa ewakuacja macicy, mająca na celu usunięcie pozostałości tkanek ciążowych. U kobiet wykazujących objawy zakażenia stosowanie antybiotykoterapii jest bezdyskusyjne i powszechnie zalecane. Pytanie jednak pozostaje otwarte: czy leka profilaktyczna w postaci antybiotyków ma sens również u kobiet, które nie wykazują oznak infekcji?
Cel i potrzeba badania
W odpowiedzi na rosnące zainteresowanie tą kwestią przeprowadzono przegląd systematyczny obejmujący sześć randomizowanych badań klinicznych (RCT), którym objęto łącznie 4371 kobiet poddanych zabiegowej ewakuacji macicy z powodu EPL. Główne pytanie badawcze brzmiało: czy rutynowe stosowanie antybiotyków profilaktycznych zmniejsza ryzyko zakażenia macicy u kobiet bez wcześniejszych objawów infekcji?
Ogólne wyniki badań
Metaanaliza wszystkich sześciu badań wykazała, że antybiotyki profilaktyczne mogą nieznacznie zmniejszyć liczbę infekcji macicy w porównaniu do braku leczenia lub placebo, jednak jakość dowodów została oceniona jako nisko wiarygodna. Wskaźnik ryzyka infekcji (RR) wyniósł 0,78, ale z szerokim zakresem ufności (95% CI: 0,47–1,28), co oznacza dużą niepewność tych wyników.
Analiza wrażliwości i mocniejsze wnioski
Znacznie bardziej obiecujące wyniki przyniosła analiza wrażliwości, ograniczona do trzech badań, które charakteryzowały się niskim ryzykiem błędów metodologicznych (obejmujących aż 85% uczestniczek całego przeglądu). W tej grupie zastosowanie antybiotyków doprowadziło do zmniejszenia ryzyka infekcji o 43% (RR 0.57, 95% CI: 0.37–0.86), a jakość tego dowodu oceniono jako wysokiej pewności. Wynika z tego, że rutynowe zastosowanie antybiotyków może rzeczywiście skutecznie ograniczyć częstość występowania infekcji, jeśli zostanie zaaplikowane zgodnie z wysokimi standardami klinicznymi.
Skutki uboczne – czy antybiotyki są bezpieczne?
Potencjalne działania niepożądane związane z profilaktyką antybiotykową również zostały przeanalizowane. Wyniki jednego z dużych badań obejmującego 3404 uczestniczki wykazały, że:
- wymioty występowały z podobną częstością w obu grupach (RR 1.20, umiarkowana pewność),
- biegunka również nie była istotnie częstsza w grupie stosującej antybiotyki (RR 0.92, umiarkowana pewność),
- istniała nieznaczna tendencja do występowania reakcji alergicznych (RR 3.01), jednak zakres ufności był bardzo szeroki, a liczba przypadków – znikoma,
- nie odnotowano przypadków anafilaksji.
Oznacza to, że stosowanie antybiotyków profilaktycznych nie wiąże się z istotnym ryzykiem działań niepożądanych, chociaż potrzeba dalszych badań, by to ostatecznie potwierdzić.
Inne korzyści – hospitalizacja i leczenie infekcji
Badania sugerują również, że podanie antybiotyków może zmniejszyć potrzebę późniejszego leczenia infekcji oraz zredukować ryzyko hospitalizacji związanej z infekcją. Jednakże również i te dowody oceniono jako bardzo niepewne (niska lub bardzo niska pewność), co ogranicza ich praktyczne znaczenie w obecnym stanie wiedzy.
Wnioski i rekomendacje
Rutynowe stosowanie antybiotyków profilaktycznych u kobiet poddawanych zabiegowej ewakuacji macicy z powodu wczesnej utraty ciąży może mieć korzystny wpływ na redukcję infekcji macicy, zwłaszcza gdy procedury są przeprowadzane zgodnie z wysokimi standardami klinicznymi.
Dowody na ten temat są jednak niejednoznaczne: podczas gdy niektóre analizy sugerują wyraźny efekt ochronny, to inne – obejmujące badania z wysokim ryzykiem błędów – wskazują na efekt marginalny lub żaden. W związku z tym potrzebne są dalsze badania o wysokiej jakości, szczególnie w różnych kontekstach geograficznych i zdrowotnych, aby jednoznacznie określić zasadność takiej profilaktyki.
Dla praktyki klinicznej oznacza to, że decyzja o zastosowaniu antybiotyków profilaktycznych powinna być podejmowana indywidualnie, z uwzględnieniem czynników ryzyka, standardów lokalnego ośrodka, dostępności leków oraz świadomości pacjentki na temat potencjalnych korzyści i ryzyk.